Według raportu Najwyżej Izby Kontroli z 2024 roku najbardziej powszechnym problemem w szkołach jest agresja słowna (74%) i fizyczna (58%) skierowana wobec równieśników oraz osób dorosłych.
Co niepokojące, skala tych zjawisk stale rośnie. Przemoc online i offline bardzo często jest ze sobą powiązana – mówi Monika Święcka z portalu www.samoobronadlakobiet.edu.pl.
Cyberprzemoc polega głównie na stosowaniu przemocy z wykorzystaniem internetu i innych narzędzi elektronicznych. Cyberprzemocą jest prześladowanie, wyśmiewanie, zastraszanie, uwiecznianie wizerunku i rozpowszechnianie go bez zgody danej osoby, a także stalking – uporczywe nękanie przez Internet.
Cyberprzemoc wśród młodzieży
Aż 52% młodzieży w wieku 12-17 lat przyznaje, że doświadczyło przemocy za pośrednictwem Internetu. Ofiarami agresji słownej było 47% dzieci, poniżania i upokarzania 21%, a 16% doświadczyło nawet szantażowania i straszenia. Z rozpoznania NIK wynika, że najwięcej trudności wychowawczych i problemów z przemocą występuje liceach.
6 czerwca 2011 r. weszła w życie poprawka do ustawy, uznająca cyberprzemoc za czyn zabroniony. Obecnie czyn ten podlega karze na podstawie art. 190a Kodeksu karnego.
Typologia agresji elektronicznej ze względu na typ ofiary według J. Pyżalskiego rozróżnia:
agresję wobec pokrzywdzonych, która wykorzystuje nierówność sprawcy i ofiary, uznawaną za słabszą psychicznie,
agresję wobec celebrytów, którzy wzbudzają wielkie emocje wśród przeciętnych ludzi, występują w telewizji, udzielają wywiadów w radiu (obecnie mogą nagrywać nawet własne vlogi),
agresję uprzedzeniową, dotyczącą ofiar skupionych wokół tych samych wartości – czy to skupiającą się na fanach, czy na grupie wyznaniowej,
agresję wobec nieznajomych, w której ofiarą pada osoba przypadkowa, mająca pecha znaleźć się w niewłaściwym miejscu o niewłaściwym czasie (czyli: być może napisała post akurat na tym forum, które przeglądał stalker),
mobbing elektroniczny, w którym sprawca i ofiara znajdują się we wspólnej grupie, zarówno w sieci, jak i poza życiem online.
Czy można ochronić dziecko przed cyberprzemocą?
W 2024 roku Feminoteka przeprowadziła badanie wśród uczniów liceów, w którym wzięło udział 321 osób. Z badania wynika, że ofiarami cyberprzemocy zdecydowanie częściej padają dziewczyny. Chłopcy za to częściej wdają się w bójki i angażują w przemoc fizyczną. Czy istnieje skuteczna samoobrona przed takimi atakami?
Ofiary cyberprzemocy, szczególnie dzieci, często nie chcą się przyznać, że padły ofiarą nękania w Internecie. Boją się wyśmiania, a także tego, że spotka je jeszcze więcej nieprzyjemności ze strony sprawcy. Doświadczanie cyberprzemocy może mieć negatywne skutki w realnym życiu. Media wielokrotnie informowały o sytuacjach, w których dziecko z powodu nękania popełniło samobójstwo. Takim zdarzeniom należy zapobiegać, warto więc rozmawiać z dzieckiem i monitorować, co robi w Internecie.
Agresor nie tylko internetowy
Internetowy agresor, jeśli nie pozostaje anonimowy, może znęcać się nad ofiarą także werbalnie i fizycznie. Takie zjawisko jest częste w przypadku młodzieży, kiedy to ofiarą i sprawcą są uczniowie np. tej samej klasy czy szkoły. W takich sytuacjach warto oczywiście zgłosić to odpowiednim osobom – dyrekcji szkoły, rodzicom, a także policji. Ważne, żeby dziecko miało szanse się bronić, jeśli znajduje się w niebezpiecznej sytuacji. Na portalach takich jak http://skuteczna-samoobrona.pl/ można znaleźć wiele przydatnych informacji dotyczących technik i narzędzi samoobrony.
Popularne programy do kontroli rodzicielskiej, przydatne do ochrony naszego dziecka w sieci – oparte na aktualnych trendach i funkcjonalnościach:
- Qustodio – Wszechstronna aplikacja oferująca filtrowanie stron, zarządzanie czasem ekranowym i szczegółowe raporty aktywności dziecka na różnych urządzeniach.
- Norton Family – Program z funkcjami monitorowania internetu, limitów czasowych i nadzoru lokalizacji, zintegrowany z pakietami Norton 360.
- Kaspersky Safe Kids – Narzędzie łączące kontrolę rodzicielską z ochroną antywirusową, umożliwiające blokowanie treści i śledzenie lokalizacji.
- Net Nanny – Aplikacja z zaawansowanym filtrowaniem w czasie rzeczywistym i opcjami zarządzania czasem spędzonym przed ekranem.
- Bark – Specjalizuje się w monitorowaniu mediów społecznościowych, wykrywając potencjalne zagrożenia w rozmowach i postach dziecka.
- FamiSafe – Proste narzędzie do kontroli czasu ekranowego, blokowania aplikacji i śledzenia lokalizacji w czasie rzeczywistym.
- Google Family Link – Darmowa aplikacja od Google, która pozwala ustalać reguły korzystania z urządzeń i monitorować aktywność na Androidzie.
- mOchrona – Polska, darmowa aplikacja OSE umożliwiająca blokowanie kategorii stron i kontrolę czasu w mediach społecznościowych.
- KidLogger – Bezpłatny program rejestrujący aktywność dziecka, w tym naciśnięcia klawiszy, połączenia i otwarte pliki.
- Beniamin – Polski program oferujący blokowanie gier, aplikacji i stron oraz monitorowanie komunikatorów zrzutami ekranu.
Te programy różnią się zakresem funkcji i ceną – od darmowych (np. Google Family Link, mOchrona) po bardziej zaawansowane, płatne opcje (np. Qustodio, Norton Family).